Tekst: Dick Vos
Het statiegeldsysteem werkt goed tegen zwerfafval, maar zorgt ook voor nieuwe problemen. In Amsterdam worden daarom speciale prullenbakken getest. Is dat ook een oplossing voor Arnhem?
Minder zwerfafval, maar niet zonder bijeffecten
De invoering van statiegeld op plastic flesjes en blikjes heeft duidelijk effect. Uit cijfers van Rijkswaterstaat blijkt dat het aantal blikjes in het zwerfafval met 63% is afgenomen en blikjes zelfs met 69%. Ook voor het klimaat is dit positief: door betere recycling wordt jaarlijks zo’n 77.000 ton CO2 bespaard. Bovendien staat 80% van de Nederlanders achter het statiegeldsysteem.
Toch is er een keerzijde. Steeds vaker worden prullenbakken en vuilniszakken opengebroken door mensen die op zoek zijn naar statiegeld. Dit zorgt voor rommel op straat en hogere opruimkosten voor gemeenten. In Amsterdam lopen deze kosten al op tot zo’n €11 miljoen per jaar. Ook in Arnhem ervaren we dit probleem en ligt er veel afval op straat.
Nieuwe prullenbakken als oplossing
De gemeente Amsterdam test daarom nieuwe, aangepaste prullenbakken. Deze hebben een stevig ontwerp en een zelfsluitende klep, waardoor ze moeilijker open te breken zijn. Daarnaast is er een apart ‘donatieklepje’ waar voorbijgangers flesjes en blikjes kunnen achterlaten voor verzamelaars.
De eerste resultaten zijn positief: bij 83% van deze nieuwe bakken bleef de deur gesloten, tegenover slechts 38% bij gewone prullenbakken. Amsterdam wil daarom op termijn een groot deel van de prullenbakken vervangen.
Wie betaalt de rekening?
De nieuwe prullenbakken kosten ongeveer €1.000 per stuk. Gemeenten zoeken daarom naar financiering, bijvoorbeeld via Verpact, de organisatie achter het statiegeldsysteem. Opvallend is dat jaarlijks meer dan €100 miljoen aan statiegeld niet wordt ingeleverd.
Tegelijk ontvangen gemeenten een beperkte vergoeding: in 2024 was dat €0,94 per inwoner. Voor Arnhem zou dat ongeveer €156.000 betekenen. Dat is een klein bedrag in vergelijking met de totale kosten van zwerfafval, die oplopen tot €11 à €15 per inwoner van Arnhem per jaar.
Samen werken aan een schone stad
Gelukkig zetten in Arnhem meer dan 1.200 vrijwilligers zich in om de stad schoon te houden. Zo is er op zondag regelmatig een vaste groep vrijwilligers die afval opruimen in de binnenstad. Ook organiseert de gemeente regelmatig opruimacties en maken zij het initiatief Heel Arnhem Schoon mogelijk.
De vraag blijft: kunnen slimme prullenbakken ook hier helpen? Ze lijken een effectieve oplossing tegen zwerfafval én oplopende kosten. Misschien zien we ze binnenkort ook in Arnhem. Wat bewonersplatform Arnhem6811 betreft, zijn ze hier van harte welkom.
